ΤΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΤΗΣ ΔΟΜΝΑΣ ΤΗΣ ΕΥΔΟΚΙΑΣ ΠΟΙΜΕΝΙΔΟΥ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΡΑΦΗΜΑ, ΙΟΥΛΙΟΣ 2019 Η Ευδοκία Ποιμενίδου - Χατζηδημητρίου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ξυλαγανή του νομού Ροδόπης. Εργάστηκε ως νηπιαγωγός σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Έχει βραβευτεί για τα παραμύθια της και για το βιβλίο της «Ένα μπουκέτο παραμύθια». Το μυθιστόρημα της τα «Διαμάντια της Δόμνας» βραβεύτηκε με εύφημο μνεία από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά και βέβαια όχι τυχαία. Διαβάζουμε από το οπισθόφυλλο του βιβλίου: « Πρόκειται για ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που συγκινεί και συναρπάζει. Μέσα από τις αναμνήσεις της γιαγιάς Δόμνας, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στις σαράντα Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης, η συγγραφέας αναπλάθει με τέχνη την ατμόσφαιρα της ζωής στην αλησμόνητη πατρίδα και με παραστατικό τρόπο μας παρουσιάζει τις δύσκολες καταστάσεις που βίωσαν οι Έλληνες Χριστιανοί από το 1914 και μέχρι τον ξεριζωμό και την εγκατάσταση τους στην Ελλάδα…» Τα « Διαμάντια της Δόμνας» είναι αναμφίβολα ένα συγκινητικό μυθιστόρημα με ιστορικές αναφορές που θυμίζουν στους νεότερους αλλά και παλαιότερους αναγνώστες - μέσα από έντονα παραστατικό και ρεαλιστικό τρόπο - γεγονότα και συμβάντα της ελληνικής ιστορίας που τείνουν να ξεχαστούν. Θα έλεγα λοιπόν ότι είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Ο λόγος ρέει αβίαστα και η χαρισματική πένα της συγγραφέως μας μεταφέρει με μεγάλη άνεση από το παρόν στο παρελθόν και τανάπαλιν πραγματώνοντας με εκπληκτική μαεστρία αυτό το χρονικό διασκελισμό κάτι που λίγοι συγγραφείς επιτυγχάνουν τόσο επιτυχημένα. Ξεκινώντας ως πρόσωπα αναφοράς τη Χιλμιγιέ, μια ηλικιωμένη Τουρκάλα που έχει κλείσει πάνω από έναν αιώνα ζωής και τη Δόμνα μια νεαρή Ελληνίδα καθηγήτρια, η συγγραφέας πλέκει με αριστοτεχνικό τρόπο μια σειρά γεγονότων και συμπτώσεων που θα φέρει κοντά τις δύο γυναίκες για να αναβιώσουν, μέσα από αφηγήσεις του παρελθόντος, μια δυνατή φιλία που έμελλε να τελειώσει άδοξα πριν πολλά χρόνια, λόγω βίαιων πολιτικοκοινωνικών γεγονότων. Είναι λοιπόν μεταξύ άλλων ένας ύμνος στη φιλία το βιβλίο αυτό. Την τριτοπρόσωπη αφήγηση του μυθιστορήματος εμπλουτίζουν πολλές εγκιβωτισμένες ιστορίες και αναδρομές στο παρελθόν με φόντο την ιδιαίτερη αυτή φιλία που στέκει σαν φάρος συναδέλφωσης και διαχέει μηνύματα αγάπης ξεπερνώντας τις όποιες γεωπολιτικές διαφορές, διασχίζοντας και νικώντας ακόμη και τον πιο ισχυρό εχθρό: τον χρόνο. Ένα παλιό βιβλίο και συγκεκριμένα: « Η Αργοναυτική Εκστρατεία » θα σταθεί η αφορμή και ο συνδετικός κρίκος της συνάντησης της νεαρής Δόμνας με την αγαπημένη φίλη της γιαγιάς της, η οποία πλέον δεν είναι στη ζωή. Το βιβλίο αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας αφού χάρη σε αυτό θα πραγματωθεί η γνωριμία και συνάντηση της Χιλμιγιέ με τη Δόμνα. Η επιλογή του βιβλίου μόνο τυχαία δεν είναι από τη συγγραφέα αφού εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς και γίνονται το όχημα για να μεταφέρει πολλά μηνύματα. Οι διακειμενικές αναφορές στην ιστορία της «Αργοναυτικής Εκστρατείας» είναι λοιπόν εμφανείς και ονοματίζονται σαφέστατα από τη συγγραφέα αφού το «χρυσόμαλλο δέρας» αλλάζει κάθε φορά περιεχόμενο και νόημα και άλλοτε αφορά στα εδάφη της Ανατολικής Θράκης και άλλοτε στην Κύπρο όπως παρατηρούμε μέσα από τους διαλόγους γιαγιάς και εγγονής (σελ. 230). «Άνοιξε πάλι το κουτί της Πανδώρας και οι άνθρωποι έγιναν δράκοι, Δόμνα μου. Να μας φυλάει ο Θεός». «Και δεν αφήνουν τους ανθρώπους να πάρουν νερό γιαγιά; «Τώρα όχι μόνο νερό δεν τους αφήνουν, μα ούτε αέρα για να ανασάνουν». «Και τι γυρεύουν οι τούρκοι στην Κύπρο;» «Θυμάσαι που σου έλεγα την ιστορία με το χρυσόμαλλο δέρας, που θέλουν οι άνθρωποι να το αποκτήσουν; «Για αυτό μπήκαν οι τούρκοι στην Κύπρο; Ψάχνουν για το το χρυσόμαλλο δέρας; «Δεν ξέρω Τζάνεμ’. Μπορεί αυτή τη φορά το χρυσόμαλλο δέρας να είναι η Κύπρος. Να δώσει η Παναγιά να τελειώσει γρήγορα το κακό και τα παιδιά του κόσμου να γυρίσουν στα σπίτια τους». Οι ίδιες οι τύχες των ανθρώπων αποτελούν για τους ισχυρούς του κόσμου ένα «χρυσόμαλλο δέρας», που αλλάζει ανάλογα με τις εποχές και τα συμφέροντα, είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει η συγγραφέας όπου οι απλοί άνθρωποι προσπαθούν να αντιδράσουν με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας για να επιβιώσουν. Ο θεματικός άξονας του βιβλίου διαπλέκεται κατά συνέπεια γύρω από την ανάμνηση αυτής της φιλίας, τα ιστορικά γεγονότα, τις βίαιες συγκρούσεις και τον ξεριζωμό των Ελλήνων Χριστιανών από τα πάτρια εδάφη, στοιχεία που αποτυπώνονται με λιτό και καλογραμμένο ύφος μεταφέροντας μας ακριβώς στο πνεύμα της εποχής και διεισδύοντας ουσιαστικά και άμεσα χωρίς ίχνος εντυπωσιασμού στα συναισθήματα και την πικρία των ανθρώπων που ξεριζώνονται από τα σπίτια τους για λόγους πέρα από τη θέλησή τους. Συνάμα εκφράζονται, χάρη στην ζωντανή αναπαράσταση που επιτυγχάνεται μέσω των διαλόγων, πολλά ηθογραφικά και λαογραφικά στοιχεία της ζωής των δύο λαών που προηγήθηκαν του ξεριζωμού και μας συγκινούν με το βίωμα, τις σκέψεις και τις πράξεις των ανθρώπων διαφορετικών λαών που όσο και να διαφέρουν έχουν κατά βάση τις ίδιες ανάγκες και επιθυμίες όπως όλα τα ανθρώπινα όντα που ζουν και αναπνέουν κάτω από τον ίδιο ουρανό. Το μυθιστόρημα της Ποιμενίδου είναι ένα δυνατό μυθιστόρημα που αποτυπώνει με απλό λόγο, μεγάλες αλήθειες και η επιτυχία του οφείλεται ακριβώς στο ό,τι η συγγραφέας μεταφέρει τη δική της αλήθεια μέσα από δικά της βιώματα που κουβαλάει ως ανάμνηση από τις διηγήσεις των προγόνων της και θα μας τα πει καλύτερα η ίδια. Άλλωστε όπως έχει πει: Σκοπός της είναι να δώσει έμφαση σε όσα ενώνουν τους ανθρώπους και στο ότι όλοι είναι ίδιοι, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Τα « Διαμάντια της Δόμνας», είναι εν τέλει ένα πραγματικό διαμάντι που διαβάζεται απνευστί από αναγνώστες όλων των ηλικιών αφήνοντας μας εκείνη τη γεύση του γλυκόπικρου για τα περασμένα και κάνοντας μας να δούμε άλλη μια φορά τη διαρκή επανάληψη της ιστορίας που αλλάζει απλώς τόπους, χρόνους και ανθρώπους και δυστυχώς χωρίς πολλές φορές οι άνθρωποι να διδάσκονται από τα λάθη τους.