Ο «ήρεμος Ντον» πηγάζει από την προσωπική δοκιμασία και εκβάλλει στην οικουμενική μετοχή στο όνειρο της επανάστασης και τον εφιάλτη του πολέμου. Περιβάλλον αναφοράς συνιστούν τα κοζακικά χωριά στη κοιλάδα του Ντον, κατ’ αρχάς πρόσωπα εστίασης η οικογένεια των Μελέχωφ, ενώ ο διηγηματικός χρόνος έχει πλαίσιο εκτεινόμενο από τα χρόνια προ του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι και τη Ρωσική Επανάσταση. Το μεγαλείο του έπους του Σόλοχοφ, κατ’ εμέ, δεν εντοπίζεται ούτε στην γραφή (κατά πως αυτή μπορούμε να τη κρίνουμε από τη μετάφραση) ούτε στο ίδιο το αντιπολεμικό περιεχόμενο. Το μεγαλείο του έπους ανευρίσκεται στην λανθάνουσα αυστηρή επαγωγική πορεία που αναβιβάζει το ατομικό βάσανο και πανεθνική, διαχρονική και αδιαπραγμάτευτη αποτυχία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, παρακολουθούμε την δεξιοτεχνική μετατόπιση του κέντρου εστίασης από τον Γρηγόρη Μελέχωφ – και την προσωπική του πορεία στην ιστορία – στην ίδια την ιστορία μέσα από την πορεία των παθών, των βουλήσεων, των πεποιθήσεων και των ονείρων των μετόχων σε αυτή. Αρχικά, οι κοζάκοι ηθογραφούνται με τρόπο που εξαίρεται η ένδοξη και μακραίωνη πολεμική τους ιστορία. Η παράδοση μαστορεύει νόρμες ή προοικονομεί δράσεις; Η αποχή από το μερίδιο της παραδοσιακής υπόδειξης συνιστά από μόνης της επανάσταση ή η επανάσταση απαιτεί οπλισμένο χέρι; Τα οπλισμένα χέρια έχουν διαφορετικό ηθικό φορτίο ανάλογα με την πλευρά του Ντον στην οποία στέκονται; Η καρδιά του Γρηγόρη χωρίζεται ανάμεσα στο καθήκον και το πάθος, τη Νατάλια και την Αξίνια, τη πατρίδα του και τη νέα πατρίδα της ελπίδας. Η καρδιά του κόσμου χωρίζεται στον επώνυμο μόχθο για ζωή και στην επιγραφή σε έναν ανώνυμο τάφο: «ΣΕ ΣΥΓΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΡΑΧΗΣ ΜΑΥΡΟ ΚΑΙΡΟ, ΑΔΕΡΦΙΑ, ΜΗ ΔΙΚΑΖΕΤΕ ΤΟΝ ΑΔΕΡΦΟ». Παράλληλα με την ανάγνωση του βιβλίου, προτείνεται η προβολή της ταινίας «τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» του Αντρέι Ταρκόφσκι.